AVRUPA OPTOMETRİ VE OPTİK KONSEYİ “ECOO” ÜYLERİNİN UYMASI İÇİN (SEVKÜ-İDARE(YÖNETİLMESİ), DAVRANIŞ VE MESLEKİ YÜRÜTME) MEVZUATINA İLİŞKİN PRENSİPLERİ YAYINLADI
SUNUŞ:
Kısa bir süre önce Türkiye Optik Sektörünün de T.O.O.M. derneği tarafından temsil edildiği, Avrupa Optometri ve Optik Konseyi “ECOO” kurumu; İnternette kendisine bağlı (30) üye devletteki Optik ve Optometrik Meslek Adamlarının, Hasta/Müşteri ilişkilerindeki Kanuni Statülerinde dikkate alınması gerekli Prensipleri (July/2009-CODE OF CONDUCT FOR MEMBERS) adı altında maddeler halinde yayınlanmış bulunmaktadır.
Türkiye’de Optik ve Optometrik mesleklerin Mevzuatını düzenleyen ve 26.04.2004 tarih ve 25504 sayılı Resmi gazetede yayınlanan 5193 Sayılı (Optisyenlik Hakkında Kanun) ve buna dayalı olarak 27.Eylül.2004 tarih ve 25596 sayılı Resmi gazetede yayınlanan (Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik) maddeleri, ECOO’nun ön gördüğü ve Avrupa Birliği Anlaşmasının (43) ve (49)cu maddelerinde belirtilen (Mesleki Hizmetlerin Sağlanması ve Tesisinde-Temel Serbesti ve Riayeti Mecburi Enstrümanlara ait Prensip hükümlerini içermediği için Mesleki Eğitim Düzeyi-Görev-Yetki-İstihdam esasları belirlenmediğinden, Optik Sektörünün batılı düzeyde Yeni Bir Mesleki Kanuna İhtiyacı bulunmaktadır.
Avrupa Birliğine Uyum çerçevesinde Hazırlanması gerekecek böyle bir meslek kanunun hazırlanmasında ECOO üyesi Diğer Avrupa Ülkelerinin Meslek kanunlarının, Mesleki Eğitim düzeylerinin-istihdam esaslarının incelenmesi ve Ülkemiz Şartlarına Adapte Edilecek Kapsamlı Bir Meslek Kanununun hazırlanarak, Parlamentodan geçirilmesi gerekmektedir.
Böylesi kapsamlı bir konuda 2004 yılından bu yana ECOO Üyesi olan derneğe ve ECOO Tüzük ve Yönetmeliğine uygun biçimde üyelerine yeterince hizmet sunmadığından Optik Sektörü-Federasyon ve Konfederasyon kurumlarına Önemli hizmetler düşmektedir. ECOO bazı üye ülkelerde Mesleki Mevzuat Prensiplerinde-İç Pazar ve Rekabet kanunlarına riayetsizlik gördüğünden, Özellikle Meslek Ahlakı ve Disiplini Tesis Edilmediğinden, Mevzuata Müteallik Kanuni Prensipleri İNTERNETTE YAYINLAYARAK Üyelerinin dikkatini çekmekte ve sunumunu yaptığı metin ve açıklamalara uygun hareket edilmesini istemektedir.
Türkiye Optik sektöründe Bölünmüşlük ve Mesleki Eğitimle Yükselmeye karşı bir Direncin devam etmekte olduğu görüldüğünden, Yeni Kanun hazırlayıcılarının dikkatlerine sunulmak üzere, ECOO’nun öngördüğü Prensipler Tarafımdan Türkçeleştirilerek, Okuyucuların bilgisine sunulmaktadır.
AVRUPA OPTOMETRİ VE OPTİK KONSEYİNİN (ECOO) ÜYELERİ İÇİN SEVKÜ İDARE -YÖNETİM – KANUNİ PRENSİPLERİ
(TEMMUZ/2009)
1.1-ECOO kuruluşu Üyeleri için bu Yönetim-Sevkü’idare Prensipleri, üye ülkelerin kendi yürütme kanunlarını düzeltmek ve geliştirmek için Referans belgesi olarak kullanılmak üzere bir REHBER’DİR.
Kanuni Prensipler: Optometri ve Optik mesleğinde bulunan Meslek adamlarının Yönetilmeleri ile ilgili (Etik-Ahlaki) kuralları Vazetmek ve bu çeşit meslek adamlarının (Davranış) görevlerine ait Yükümlülükleri belirlemek üzere tesisi edilmiştir.
1.2-Vazedilen Kanuni Prensiler, bir Ülkede Optometri ve Optik meslekler Kanuni düzenlemeleri Deruhte etmemekte fakat Optik mesleklerinin düzenlendiği ülkelerde, meslek adamlarının “Kanuni Düzenleyici” kurum’un istemlerine (Riayet Olmasını ) talep etmektedir.
1.3-Bu kanuni prensipler, Avrupa Birliği Kanununa ve özellikle de İç Pazar ve Rekabet Kanunlarına Riayet Edilmesini istemektedir.
Prensipler ayrıca; Avrupa Birliği Antlaşmasının 43 ve 49cu maddeleri Garanti altına alınan Mesleki Hizmet Sağlanması ve Tesis Edilmesindeki “TEMEL SERBESTİ”YE ilişkin hükümlere ve bunlarla ilgili “Mecburi” olan Enstrümanlara, RİAYET EDİLMESİNİ öngörmektedir.
1.4-Kanuni Prensipler ve bunlara uyumun sağlanmasındaki (İHTİMAM-ÖZEN) ECOO’un web sitesinde Toplumla ilgili sahalarda görülecektir.
1.5-Bu kanuni Prensipler, Düzenli olarak, gözden geçirilecek ve ECOO Üyelerini etkileyecek herhangi bir değişikliğin üyelere yansıtılması güncelleştirilmiş olarak muhafaza edilecektir.
KANUNİ PRENSİPLER (THE CODE)
1-Hastanın/Müşterinin bakım Korunması ve ilgilenilmesi:
Hastanızın Bakım ve Koruması sizin ilk ve devamlı ÖNCELİĞİNİZ OLMALIDIR.
2-Mesleğin Güvenilirliği ve Dürüstlüğü:
Mesleğin Uygulamalarınızda ve kişisel yaşantınızın her ikisinde DAİMA DÜRÜST ve GÜVENİLİR olunuz.
3-OPTOMETRİST ve OPTİSYENİN mesleki TAVRI:
Diğer Sağlık koruma meslek adamlarına, mesleki TAVIRLAR içinde Davranınız.
4-YETKİLİ HÜKÜMET OTORİTESİNE Mesleki KAYIT VE TESCİL:
Uygulanabildiği takdirde, Ülkemizdeki Yetkili Hükümet otoritesine Kayıt ve Tecilinizi yaptırınız ve Muhafaza ediniz.
DİKKAT VE İHTİMAM (ELABORATİON)
1-HASTANIZIN/MÜŞTERİNİZİN, BAKIM ve KORUNMASI Sizin İlk ve DEVAMLI ÖNCELİĞİNİZ OLMALIDIR.
İHTİMAM:
Sunulan Hizmetlerinizin ALICISI durumunda olan Hasta/Müşteriniz ile ilişkili olarak verilen Hizmetlerin (Etik- Ahlaki) bir çerçevede sevkü-idare (Yönetilmesi) zorunludur. Sağladığınız hizmetlere ilişkin OBJEKTİF BİLGİLERİ Hasta/Müşteri’ye vermeniz zorunludur.
Hasta/Müşterinizin DURUMU için yürütülmekte olan yaklaşım ve Beklentilerin DOĞRU olduğu ve dış kaynaklardan gelen bir BASKI olmadan kararın TARAFSIZ ve OBJEKTİF alındığını ve Anlaşmazlık olmadığını temin etmesi gerekmektedir.
Mesleki hizmetlerin sağlanmasındaki ilk Önceliğin Hasta/Müşteri’yi İlgilendiren durumun en iyisi olması zorunludur.
Kanuni istemlere önem verilmemesine konu olan, Hasta/Müşteri Bakım ve Koruması, onların ferdi (bireysel) ihtiyaçları istikametine (Tailored) Terzilik gibi uydurulmamalıdır.
Hasta/Müşterinize, en Yüksek düzeydeki Bakım ve Koruması sağlamak için Güncelleştirilmiş beceri ve bilginizi muhafaza etmelisiniz.
Her zaman kendi Yeteneğinizin hudutları içinde çalışmak zorundasınız, Hasta/Müşterinin ihtiyaçlarında KOMPETAN ( yetkili ve salahiyetli) olmadığınız zaman, onları Diğer Meslek Adamlarına havale edeceğinizi söylemelisiniz.
2-DÜRÜSTLÜK VE GÜVENİLİRLİK( Be Hones and Trustworty)
İHTİMAM(ÖZEN):
Mesleği kötü ŞÖHRET içinde götürecek Herhangi bir FAALİYET ve DAVRANIŞA angaje olmamak zorundasınız. Özellikle MESLEKTE TOPLUMUN GÜVENİNİ ZAYIFLATACAKBİR DAVRANIŞ ve Aktiviteye angaje olmayınız.
Meslek adamlarından Titiz ve Dikkatli şekilde Mesleki Sır Saklamayı gözetmesi istenilmektedir. Meslek adamlarının Hasta/Müşterileri arasında İTİMAM ve GÜVENİ inşa edebilmek için Güvenirlik Temel Dayadığıdır.
Mesleki hizmetlerin sağlanması esnasında istihsal edilen bilgilerin Güvenirliğinde ve Hasta/Müşteri hakkında bir bilginin, Özel durumlar olmak ve mümkün olduğundan Bireyin MUVAFAKATI alınarak Bilgi verilmesi İstisna olmak üzere Bilginin İfşa Edilmeyeceğine ait Tedbirleri almak ve bu hususlara Saygılı olmak zorundasınız.
Mesleki hizmetleri kullanmakta olan kimselerin NEZAKET ve SAYGI içinde tedavi edilmeyi Beklemek hakkı vardır. Bu kimselerin aynı zamanda arzulanan OBJEKTİJE ve ona bağlı (fees) Ödemeye ait prosedüre ilişkin maksat ve Niyetini takip etme Hizmet sunumunun sağlanması esnasında ve öncesindeki bilgilerin anlaşılacak Terimler içinde mesleki faaliyetlerde fikir almak için Yetkileri de bulunmaktadır.
Siz mesleki uygulamada Hasta/Müşterinin Cinsiyet davranışları veya Merak ve Endişeleri istikametinde herhangi Teşhir veya İfşaatta bulunmamak zorundasınız.
Meslek adamı ile Hasta/Müşteri arasındaki ilişki güven ve itimada dayanmaktadır. Eğer ifşaatınız Hasta/Müşterinin Seksüalite veya Merak üzerine olduğu takdirde İTİMAM ve GÜVEN İHLAL ETİİĞİNİZ için İlave olarak CEZAİ bir Ameliyeye Muhatap olabilirsiniz.
3-DİĞER SAĞLIK KORUMA MESLEK ADAMLARINA KARŞI BİR MESLEK ADAMI GİBİ DAVRANIŞ İÇİNDE OLUNUZ.
İMTİMAM:
Meslektaşlarınızla, Hasta/Müşteri ilişkilerinde En İyi Hizmet verecek şekilde çalışmak zorundasınız.
Mesleki uygulamaya UYUM GÖSTEREMEYEN bir meslektaşınızın iyi bir sebeple inandığı bir RİSK DURUMUNDAN hastaları korumak için, olaya derhal (çabucak) müdahale etmek zorundasınız.
Hasta/Müşteriler kendi HİZMET SAĞLAYICISINI SEÇMEKTE SERBESTTİRLER, siz bu durumumda Herhangi bir Şekilde (yolla) MÜDAHALE ETMEMEK zorundasınız.
4-UYGULANABİLDİĞİ TAKDİRDE ÜLKENİZDEKİ YETKİLİ HÜKÜMET OTORİTESİNE KAYIT VE TESCİLİNİZİ YAPTIRINIZ VE MUHAFAZA EDİNİZ.
İHTİMAM:
Yapılacak Kanuni Düzenleme (ister Devletin Organizasyonları yapacak düzenleyici GÜCÜ ile ve onları mesleğin gerekli kurallarını Saptamak ve Denetim ve Kontrollerin yapılmasını sağlamak için Davet etmek (şeklinde) olsun, İster mesleki kuralları doğrudan Devlet kendiliğinden belirlesin) tanımlamaktadır.
Regülâsyon (Düzenleme) nin yapılması ekseriya, Mesleki Faaliyetlerin Takibinin yapıldığı bir Merkezde mesleki Kuruluşlarda olmaktadır.
Çoğunlukla Regüle edilmiş meslekleri içeren bir Sektör, bir yönetim(sevkü-idare-yönetim) Kanunu altında bulunmaktadır. Çünkü Mesleki Kuruluşlara Üyelik Regüle(Düzenleme) edilmiş meslekler için esasen kanunlarla MECBURİ hale getirilmiştir.
Kanuni Düzenlemenin Olmadığı yerde, meslektaşların mahallen temsili daha az etkili olmaktadır. Ancak, Mahalli temsilcilik kurumu kendi üyelerini gözetleyerek, kendi başına düzenlemeyi Tasarlama ve planlamaya muktedir olabilir ve kanunla konulan Kuralların ŞEFFAFLIĞINI arttırarak, Hizmet Sağlayıcısının kalite düzeyini yükselten OBJEKTİFLER ile Hastaların bunlardan Haberdar olması şeklini geliştirebilir.
Bu bakımdan Mesleki Regülasyon (Düzenleme) yapılmış ülkelerde, çalışmakta olan Mesleki Kuruluşlar için Mahalli Kurallar, düzenlemesi gereken uygulama Yöntemlerini kapsayacak şekilde Tanzim Edilmesi tavsiye edilmektedir.
Bu çeşit düzenleme Mesleki Eğitim Taleplerini ve Hasta için EMİN OLMAYAN Çalışma yollarını seçen Meslektaşlar için (Kanunlara İtaatsizlik) CEZALARINIDA İÇERMEKTEDİR.
DERLEYENİN NOTU:
Türkiye Gözlükçülük Mesleğini düzenleyen (3958) Sayılı ve 1940 ila 2004 yılları arasında 64 yıl uygulamada kalan Gözlükçülük Kanunu değişikliği sırasında Optik Sektörü Temsil Eden dernekler nezdinde ve Resmi Kurumlar içinde Yeni Bir Meslek Kanunu içeriğinin ne olması gerektiği hususunda ilgilenenlere bilgiler verilmiş ve Mesleki mecmualarda konu savunulmuştur. Tarafımdan yayınlanan (15) Meslek Kitabında (7 nolu Optik Mesleklerin Eğitimi ve Müfredat Programları) isimli Kitabın (46-47) ci sayfalarında (1973 ila 1995) yılları arasında İSRAİL-NORVEÇ-POLONYA-İTALYA-ALMANYA-İNGİLTERE-DANİMARKA-YENİ ZELLANDA-HOLLANDA-ÇEK CUMHURİYETİ-AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETİ EYALETLERİ ve KANADA gibi ülkelerin Optik Meslek ve Mevzuatı hakkında belirtilen ve bu ülkelerin Çoğunun o tarihteki Meslek kanunlarını sağlayarak Özellikle T.O.O.M. Derneği yöneticilerine orijinal metinleri ile sunulduğu ifade edilmesine rağmen 2004 yılında Yürürlüğe giren Optisyenlik Hakkında Kanun’da bu kaynaklardan yararlanılmadığı görülerek, Yeniden Düzenlenecek Meslek Kanunu için Kompetan(yetkili) bir Ekibin Teşkil edilerek, Bütün yerli ve Yabancı kaynaklardan ve Avrupa Birliği Komisyonu Direktiflerinden yararlanılarak ve Üyesi olduğumuz ECOO’nun Meslek Kanunu Hazırlarken Vazedilen Prensiplerden hareket edilerek, Gözlükçülüğün-Oftalmik Optisyenliğe ve bu kademenin de OPTOMETRİ DOKTORLUĞUNA ilerlemesini sağlayacak bir MEVZUATIN ve meslek kanunu ortaya konulması savunulmuş ve Kitaplarımızın Önsözlerinde bu hususa tahsis edilmiştir.
Türkiye KÖRLÜKLE MÜCADELEDE, OPTOMETRİYİ kabul etmek ve Üniversitelerinde OPTOMETRİ EĞİTİMİ BAŞLATMAK ZORUNDADIR.
Uğraşılan konu (Gözlük Ticareti- Yapımının Dışında) GÖZ VE GÖRME SAĞLIĞI TEMİNİ-OPTİK SANAYİ ve TEKNOLOJİNİN GELİŞTİRİLMESİ ve ÜLKEDEKİ KÖRLÜĞÜN ELEMİNE EDİLMESİ İÇİN OFTALMOLOJİ yanında OPTOMETRİK MESLEKLERİNDE BİRER KORUYUCU SAĞLIK MESLEĞİ OLARAK YÜCELTİLMESİNİ sağlamaktır.
MEVCUT Optik Meslek Kanunları (Cemiyet-Federasyon-Konfederasyon) ile Üniversitelerin ve ilgili BAKANLIKLAR ile YÖK kurumunun bu KONUDA müspet düşünce içine girmesi ve Gelişmiş Ülkeler Düzeyinde OPTİK SEKTÖRÜ yaratabilmesi Türkiye insanlarının büyük bir ihtiyacıdır.
İşte ECOO kuruluşu Kendine Üye Ülkelerinde ve bu arada Türkiye’de de Mesleki Kanunlarda boşluklar görüldüğü için, Yukarda Türkçesini verdiğimiz Prensipleri, internet sayfasında yayınlayarak, Üyelerine Meslek Kanun ve Mevzuatına bu Prensiplerin Girmesini İstemektedir.
Saygılarımla
Nejat KAYIN
FENNİ GÖZLÜKÇÜ ve OR.YÜK.MÜH. |
